Τα νέα του Μάρκου Μπόλαρη

Τα νέα του Μάρκου Μπόλαρη

Κ.Π. Καβάφης: ο οικουμενικός ποιητής

ΕΙΝΑΙ ο ποιητής που μας δίδαξε ότι «Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι να πούνε...», ή ότι «Η Ιθάκη ο' έδωσε τ' ωραίο ταξίδι. / Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο. /Αλλά δεν έχει να σε δώσει πια. / Κι αν πτωχική τη βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε. / Έτσι, σοφός που έγινες, με τόση πείρα, / ήδη θα το κατάλαβες, οι Ιθάκες τι σημαίνουν». Κι αυτός που απάντησε έγκαιρα σε ερωτήματα που γεννώνται σε κοινωνίες κρίσης και ξεπεσμού: «Και τώρα τι θα γενούμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις...».

Κωνσταντίνος Καβάφης: ο οικουμενικός ποιητής, που η παγκοσμιότητα του έργου του δεν είναι κενός λόγος, αφού δεν υπάρχει ευρωπαϊκή χώρα που να μην έχει μεταφραστεί, ενώ, το Ίδιο σχεδόν συμβαίνει με τη βόρειο και νότιο Αμερική ακόμη και τη Βραζιλία. Ποιήματα απλά και διαυγή, ποτισμένα από μια διάχυτη μελαγχολία, ξεχειλίζουν από ειλικρίνεια αισθημάτων. Επιδίωκε να γράφει αληθινά, χωρίς επιτήδευση, να είναι πάντα ζωντανός, προσωπικός. Οι στίχοι του αποκαλύπτουν έναν κόσμο που στηρίζεται κυρίως στην εμπειρία- η γλώσσα που χρησιμοποιεί είναι πρωτότυπη και αντιστοιχεί στο σύγχρονο ζητούμενο της ποίησης.

Για τον Καβάφη η ποιητική τέχνη ήταν μια επίπονη διαδικασία: Σύμφωνα με πληροφορίες που παρέχουν οι μελετητές του, το στάδιο γραφής ενός ποιήματος διαρκούσε ακόμη και δεκαετίες. Άρχιζε ένα ποίημα, το άφηνε, το ξανάπιανε πολλές φορές, ώσπου να του δώσει την τελική μορφή, ως τη στιγμή που το 'κρίνε κατάλληλο για δημοσίευση. Ταυτόχρονα, λεπτολόγος καθώς ήταν, γινόταν συχνά σχολαστικός χρονογράφος του εαυτού του, κατέγραψε πάντα τις χρονολογίες των διαφόρων σταδίων επεξεργασίας ενός ποιήματος. Όσο ζούσε, ακολουθούσε μιαν ιδιότυπη εκδοτική τακτική: Αρχικά τύπωνε τα ποιήματα του σε μικρά φυλλάδια, αργότερα σε τεύχη και τέλος έφτιαχνε χειροποίητες συλλογές που τις μοίραζε σε φίλους και θαυμαστές. Σ' αυτές εμπιστεύτηκε από το 1912 και μετά τη διάδοση του έργου του. Χρησιμοποιούσε τα τυπωμένα αντίτυπα των ποιημάτων του σαν να ήταν χειρόγραφα πάνω στα οποία μπορούσε να κάνει ακόμη και σημειώσεις. Η τυπογραφία ήταν γι' αυτόν μονάχα ένα μέσον για να αναπαράγει σε περισσότερα αντίτυπα τα ποιήματα του, χωρίς καν να σκέφτεται την εμπορική τους εκμετάλλευση. Δημιουργούσε καταλόγους με όσους εμπιστευόταν το έργο του, κι όσο ζούσε, σχεδόν γνώριζε έναν προς έναν τους αποδέκτες• κατά κάποιον τρόπο είχε εφεύρει έναν τρόπο για να ελέγχει το αναγνωστικό κοινό του...

Δύο χρόνια μετά από το θάνατο του ποιητή, το 1935, επιχειρείται η πρώτη συνολική παρουσίαση των έργων Καβάφη, που μέχρι τότε ήταν διασπαρμένα σε μονόφυλλα ή σε μικρές συλλογές. Την φιλολογική επιμέλεια είχε η Ρίκα Σεγκοπούλου. πρώτη σύζυγος του Αλέκου Σεγκοπούλου, επίσημου κληρονόμου του ποιητή. Η έκδοση αυτή είχε χαρακτηριστεί από τους ειδικούς ως το βιβλίο «το ωραιότερο που κυκλοφό¬ρησε ποτέ στην Ελλάδα».

Μετά τον πόλεμο ακολουθούν κι άλλες εκδόσεις αναγνωρίζεται ευρύτατα η δυναμική του καβαφικού έργου ίκαι πυκνώνουν οι μελέτες γύρω από αυτό. Ο Γιώργος Κατσίμπαλης, ο ΤΊμος Μαλάνος, ο Γιώργος Σεφέρης, ο Στρατής Τσίρκας, ο Μιχάλης Πιερής και ο Γιώργος Σαββίδης ασχολήθηκαν επιμελώς με τον ποιητή, δίνοντας όχι μόνο πληροφορίες για τον ίδιο και την εποχή του, αλλά παράλληλα προσπάθησαν να τον προσεγγίσουν και ερμηνευτικά. Οι γνώσεις που κατατέθηκαν όλα αυτά τα χρόνια καθιστούν σήμερα το έργο του Καβάφη προσπελάσιμο. Ένα έργο σπουδαίο, ανοικτό πάντα σε νέες ερμηνείες, αφού το Αρχείο Καβάφη κρύβει ακόμη πολλά μυστικά που σύντομα το Σπουδαστήριο Νέου Ελληνισμού υπόσχεται να αποκαλύψει...

Επιμέλεια αφιερώματος: ΠΕΓΚΥ ΚΟΥΝΕΝΑΚΗ

"καθημερινή - Επτά ημέρες"

ΑρχείοΝέων