Τα νέα του Μάρκου Μπόλαρη

Τα νέα του Μάρκου Μπόλαρη

Άρθρο M. Μπόλαρη: Βαλκάνια, η επόμενη μέρα

Άρθρο του ΥΦΥΠΕΞ Μάρκου Μπόλαρη στην Εφημερίδα Νέα Σελίδα

Για να γίνει κατανοητή σημασία της πρόσφατης συμφωνίας μεταξύ  Ελλάδας και Π.Γ.Δ.Μ. είναι αναγκαίο, παρακάμπτοντας ιδεολογικές προϊδεάσεις και σκοπιμότητες, να αντιληφθεί κανείς το περικείμενο της διεθνούς πολιτικής σκηνής.

 

Είναι πολλά τα προβλήματα που καλούμαστε να επιλύσουμε σε ένα γεωγραφικό χώρο ταλανισμένο από αιώνες γεωστρατηγικών αναταράξεων. Σήμερα τα διμερή ζητήματα αφορούν όχι μόνον την πολιτική μετάβαση, αλλά εξίσου την υπανάπτυξη, τη ρύπανση, την ύπαρξη οργανωμένου εγκλήματος και ανασφάλειας. Η αντιμετώπισή τους μας αφορά όλους, επηρεάζει τις σταθερές λειτουργίας μας ως οικονομιών, ως κοινωνιών, γι’ αυτό πρέπει να υπάρχει συνεχής μέριμνα που μπορεί να αποτελέσει μια σταθερή βάση συνεργασίας για συλλογικές λύσεις και δράσεις στο πλαίσιο  ενός κοινά αποδεκτού, όχι  «βαλκανικού» αλλά ευρωπαϊκού σχεδίου.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την πολιτική σταθεροποίησης των Δυτικών Βαλκανίων εν όψει της προοπτικής προσχώρησής τους στην ΕΕ. Η σταθεροποίηση και η ανασυγκρότηση των χωρών των Δ. Βαλκανίων δεν θα ήταν εφικτή όσο λαοί και κυβερνήσεις  ήταν απομονωμένοι από ένα ασφαλές και ευημερούν δυτικό περιβάλλον. Η Ελλάδα, ως σημείο αναφοράς και δύναμη σταθερότητας στα Βαλκάνια, καλείται να συμβάλλει στην προσπάθεια αυτή.

Φαίνεται να ξεχνάμε πως η Ευρωπαϊκή Διάσκεψη Κορυφής της Θεσσαλονίκης τον Ιούνιο του 2003, κατέστησε σαφές ότι η προοπτική ένταξης στην ΕΕ θα εκπληρωθεί μόλις οι χώρες αυτές πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια: σεβασμός  στα πολιτικά, οικονομικά και θεσμικά κριτήρια της Κοπεγχάγης (1993), απαιτήσεις Διαδικασίας Σταθεροποίησης και Σύνδεσης, SAP, σημαντικές μεταρρυθμίσεις και δημιουργία νέων θεσμών.

Η πρόσφατη συμφωνία που υπογράφηκε στις Πρέσπες και κυρώθηκε από τα Κοινοβούλια των δύο χωρών συνιστά ποιοτικό άλμα για την σταθεροποίηση στην περιοχή και τον πρωταγωνιστικό  ρόλο στη  χώρα μας  χωρίς αγκυλώσεις και εμμονές. Έτσι τα Βαλκάνια αποκτούν και πάλι γεωστρατηγική σημασία και η Ελλάδα στεγανοποιεί τα σύνορά της από ξένες επιρροές.

Ενισχύοντας την εμπιστοσύνη μεταξύ των λαών, όπου στο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον, χαράζουμε μια νέα προοπτική για την ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής και ενισχύουμε το ρόλο μας ως περιφερειακής δύναμης. Παράλληλα αναβαθμίζεται η παρουσία μας σε μια γεωστρατηγική περιοχή που αποτελεί προνομιακό πεδίο παρέμβασης της Τουρκίας με ό,τι αυτό συνεπάγεται. Μια σύντομη ιστορική αναφορά δίνει την πλήρη εικόνα.

Για 500 περίπου χρόνια, η Βαλκανική Χερσόνησος υπήρξε περιοχή αντιπαλότητας μεταξύ των αυστριακών και τουρκικών αυτοκρατοριών, ενώ από τον 10ο αιώνα, προστέθηκε και η Ρωσία, με βλέψεις στα ήδη πολυπόθητα στενά του Βόσπορου και των Δαρδανελίων, που ανοίγουν τη Θάλασσα του Μαρμαρά. Αργότερα, τα Βαλκάνια θα μεταβληθούν σε  σκηνή βίαιων συγκρούσεων μεταξύ της ναζιστικής Γερμανίας, της Δύσης και της Σοβιετικής Ένωσης. Δεδομένου ότι η προοδευτική κατάργηση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τον 19ο αιώνα έθεσε αυτό που ονομάστηκε "Ανατολικό ζήτημα" στην ατζέντα της ευρωπαϊκής πολιτικής, ο όρος "βαλκανισμός" στις διεθνείς σχέσεις ορίζει την πολιτική διαίρεση προκλητικά εσκεμμένα με στόχο την αποδυνάμωση σε μικρές ανταγωνιστικές καταστάσεις.

Τα Βαλκάνια κατέχουν μια ξεχωριστή θέση στην ιστορία της Τουρκίας. Τα προβλήματα που αντιμετώπισε η Οθωμανική Αυτοκρατορία τον 19ο αιώνα οφείλονταν σε μεγάλο βαθμό στην περιοχή αυτή. Από το 1991, τα Βαλκάνια χαρακτηρίστηκαν από αστάθεια, από ένα περίπλοκο παιχνίδι αντιπαραθέσεων, που επιβάρυνε τις παρεμβάσεις της Τουρκίας η οποία κατάφερε τελικά να επιστρέψει εκεί. Η πολιτική της ήταν σχετικά προσεκτική και συχνά διεξήχθη σε συνεννόηση με τον αμερικανικό σύμμαχό της αξιοποιώντας κατά περίπτωση τον συσχετισμό δυνάμεων. Τέλος, η ανάλυση της πολιτικής της Τουρκίας στην περιοχή δεν μπορεί να περιοριστεί στο τουρκικό-βαλκανικό πλαίσιο υπό την αυστηρή έννοια του όρου. Δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη μόνο οι πολιτικές των Δυτικών δυνάμεων, αλλά και οι πολιτικές γεωστρατηγικής διάταξης σε έναν τεράστιο χώρο που καλύπτει σχεδόν τον Εύξεινο Πόντο και ευρύτερα αυτό που αποκαλείται Ευρασία. Το παιχνίδι της Ρωσίας, το ζήτημα των αγωγών ενέργειας  Κασπίας- Ευρώπης, τα δίκτυα μεταφορών στην οικοδόμηση ζώνης οικονομικής συνεργασίας  δημιουργεί έντονες πολιτικές αλληλεπιδράσεις στο χώρο με πολλές επιπτώσεις στη βαλκανική διπλωματία της Τουρκίας.

Ο μεγαλοιδεατισμός και η ασυνάρτητη πολιτική των δυνάμεων που αντιστρατεύθηκαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο οδήγησε στη Μικρασιατική καταστροφή. Σήμερα βλέπουμε το ίδιο: κινητήριο μοχλό των αντιδράσεων τις ομόλογες πολιτικά και ιδεολογικά δυνάμεις που επιδίωξαν τότε τη φυσική εξόντωση του Ελευθερίου Βενιζέλου, του πολιτικού που τετραπλασίασε την έκταση της Ελλάδας.

ΑρχείοΝέων